Jeśli zarządzasz produkcją, logistyką lub całą firmą w branży świeżych owoców i warzyw, pewnie doskonale znasz ten rachunek: coraz drożsi i coraz trudniej dostępni pracownicy, sieci handlowe z coraz krótszymi oknami dostaw i marże, które nie wybaczają błędów na linii ani uszkodzonego towaru. Pytanie brzmi „jak coś zmienić, żeby nad tym zapanować?” – i czy da się to zrobić bez ryzyka, że inwestycja nie zwróci się w rozsądnym czasie.
Polska branża owoców i warzyw – dlaczego zmiana jest nieuchronna?
Rosnące koszty pracy, trudności z pozyskaniem pracowników sezonowych, presja sieci handlowych na terminy i jakość, rygorystyczne wymogi środowiskowe – to wyzwania, z którymi mierzy się dziś każdy producent, przetwórca i dystrybutor owoców i warzyw, niezależnie od kraju. Dochodzi do tego umowa Unii Europejskiej z Państwami Mercosur, która nie pomaga polskim producentom.
Jeżeli wolisz formę video to zobacz film, na podstawie którego powstał artykuł ⬇
Poniższe studia przypadków to wdrożenia robotów przemysłowych z konkretnymi wynikami. Na końcu każdego z nich znajdziesz prosty wniosek adresowany bezpośrednio do polskiego producenta lub menedżera zakładu.
| Firma | Kraj | Technologia | Proces | Kluczowy wynik |
| Conagra / DLN | USA | Robotyka | Dekompletacja palet | −50% kosztów pracy, −40% uszkodzeń |
| Amplus / Proster | Polska | Robotyka | Dekompletacja palet | 240 palet/zmianę, pełna automatyzacja repaletyzacji |
| Nature Fresh Farms / Fanuc | USA | Robotyka | Zbiory warzyw | Możliwość zbioru dwukrotnie większej powierzchni bez wzrostu zatrudnienia |
| Amplus / Proster | Polska | Robotyka | Etykietowanie produktu | możliwość etykietowania nawet 17 700 kartonów na zmianę |
Conagra i DLN – robotyzacja w strefie mrożonek
Hala chłodnicza z temperaturą bliską zeru stopni Celcjusza. Co chwilę pracownicy muszą podnieść ciężkie kartony, wyjąć drewnianą paletę między warstwami i ułożyć kartony na nowo do wysyłki. Praca ciężka, kosztowna i podatna na błędy prowadzące do uszkodzeń towaru.
DLN Integrated Systems wdrożyło dwa stanowiska zrobotyzowane – każde z dwoma ramionami pracującymi równolegle. Pierwsze ramię usuwa paletę, drugie przekłada warstwę produktów na nową paletę, a wszystko dzieje się w środowisku niskiej temperatury. Kolejny etap projektu zakłada bezpośrednie podłączenie robotów do automatycznych systemów załadunku ciężarówek.
źródło: dlninc.com
Wyniki wdrożenia
- −50% redukcji zatrudnienia na zmianie (z 4 do 2 osób)
- +15% wzrostu wydajności
- −40% spadku uszkodzeń produktu
Wnioski: Nawet trudne środowiska, jak mróz, wilgoć i nieregularne opakowania nie są przeszkodą dla robotyzacji. Inwestycja zwraca się zarówno przez ograniczenie kosztów pracy, jak i redukcję strat na produkcie.
Amplus i Proster, czyli polska linia dekompletacji palet owoców i warzyw
Amplus to rodzinna polska firma zatrudniająca prawie pół tysiąca pracowników, dostarczająca owoce i warzywa na półki polskich sklepów. Przy gwałtownym wzroście wolumenu dystrybucji ręczne przekładanie ciężkich, otwartych kartonów z owocami – o wadze nawet do 20 kg – stało się wąskim gardłem. Przede wszystkim kosztownym i obciążającym zdrowie pracowników.
Firma zdecydowała się na kompleksową robotyzację we współpracy z PROSTER. Projekt obejmował doradztwo, projekt, montaż i uruchomienie linii, szkolenia personelu, integrację z systemem zarządzania.
Największym wyzwaniem technicznym był sam produkt: otwarte od góry kartony z owocami są mniej stabilne niż zamknięte opakowania, a wilgoć z owoców dodatkowo utrudnia chwytanie przez robota. PROSTER zaprojektował od zera dedykowany chwytak z ruchomymi bandami bocznymi, który dostosowuje siłę docisku do konkretnego rozmiaru kartonu i precyzyjnie trafia w ząbki pozycjonujące.
Cała linia pracuje w pełni automatycznie – od wjazdu palet na przenośniki rolkowe (zaledwie 100 mm nad posadzką – pod niskie wózki paletowe), przez repaletyzację robotami Kawasaki, po automatyczne owijanie folią stretch z zachowaniem cyrkulacji powietrza wokół owoców, a na końcu automatyczne naklejanie etykiet.
Wyniki wdrożenia
- 240 palet na zmianę – średnia wydajność repaletyzacji
- eliminacja ciężkiego ręcznego przekładania kartonów do 20 kg
- 100% automatyczne procesy wewnątrz linii – od wjazdu do odbioru gotowej palety
- ROI w okolicach 1,5 roku
Wnioski: Robotyzacja paletyzacji i depaletyzacji owoców i warzyw jest już dostępna „za rogiem” – realizowana przez polskich integratorów, dla polskich firm, z uwzględnieniem specyfiki naszych opakowań i procesów. Amplus pokazuje, że nie trzeba czekać na zagraniczne wzorce.
Nature Fresh Farms i Fanuc: Roboty zbierają pomidory
Szklarnia i wysoka wilgotność, a także podwyższona temperatura to także ciężkie warunki pracy dla człowieka. Powtarzalne czynności przez osiem godzin. Trudno o dobre odczucia pracowników o takiej pracy. Gdy Nature Fresh Farms zaczęło gwałtownie rosnąć, natrafiło na mur – brak rąk do pracy w tych warunkach.
W 2022 roku firma Nature Fresh Farms wdrożyła system zrobotyzowany od Four Growers. Robot wyposażony we własną sztuczną inteligencję sam ocenia, który pomidor jest dojrzały, oblicza optymalną trasę i go zbiera. Nie niszczy owoców i pracuje w trudnych warunkach bez przerwy.
Wyniki wdrożenia
- Cenne dane analityczne o stanie i zdrowotności upraw
- Ograniczenie urazów przeciążeniowych wśród pracowników
- Planowane rozszerzenie na zbiór papryki i ogórków
- Możliwość ekspansji na dwukrotnie większą powierzchnię bez wzrostu zatrudnienia
Kwestią zastanawiającą pozostaje tempo zbioru, a cały projekt wygląda na pilotażowe wdrożenie. Jednak technologia tego typu jest warta śledzenia, gdy pomyślimy o braku rąk do pracy. Szczególnie, że technologia z pewnością się rozwinie.
Wnioski: Problem z dostępnością pracowników sezonowych nie minie, a robotyzacja zbioru pozwala rosnąć bez uzależnienia od wahań rynku pracy.
Zrobotyzowane etykietowanie kartonów i paskowanie palet
Amplus, równolegle z linią dekompletacji palet wdrożył z PROSTERem linię etykietowania kartonów robotem.
Dlaczego użyto do tego rozwiązania robota, a nie zwykłych etykieciarek?
Ponieważ etykietowanie musiało nastąpić na kartonach ułożonych na palecie, a tego nie potrafią inne etykieciarki automatyczne. Wymagałyby rozłożenia całej palety, naklejenia etykiet i ponownego jej złożenia. To kosztowne i czasochłonne.
Poza tym, przy dużej różnorodności formatów pudełek, zmiennej liczbie warstw i konieczności zgodności każdej etykiety z systemem SAP – ręczny proces był wolny, podatny na błędy i hamował tempo dystrybucji.
PROSTER zaprojektował trzy zrobotyzowane stanowiska do etykietowania zintegrowane w jedną linię z paskarką i aplikatorem narożników na końcu. Każde stanowisko opiera się na robocie przemysłowym Kawasaki z dedykowanym chwytakiem, który przykleja dwie etykiety jednocześnie. Zasada działania jest prosta, operator wózka skanuje etykietę zbiorczą palety przy wjeździe – system SAP natychmiast identyfikuje rozmiar kartonu, układ warstw i generuje dane etykiet dla całej palety. Robot nakleja, a drukarka wytwarza dokładnie tyle etykiet, ile kartonów jest na palecie. Nie ma ręcznego uzupełniania, dzięki czemu redukujesz pomyłki.
Linia korzysta z tych samych niskich transporterów rolkowych (100 mm od posadzki), co zaprojektowane przy poprzednim projekcie, a to skróciło czas realizacji i zachowało standard w zakładzie. Całość działa w systemie zdalnego dostępu – PROSTER może w każdej chwili monitorować linię i wspierać operatorów ze swojej siedziby.
Wyniki wdrożenia
- wydajność etykietowania przez jednego robota to do 7 200 kartonów na zmianę
- 30 palet / godzinę to wydajność paskowania palet
- 8 miesięcy trwało wdrożenia od koncepcji do uruchomienia produkcyjnego
Wnioski: Etykietowanie i paskowanie to procesy, które w wielu zakładach wciąż pochłaniają czas i generują kosztowne pomyłki. Integracja z systemem ERP zamienia je w w pełni automatyczny, bezbłędny przepływ – bez przebudowy całego zakładu, w ciągu kilku miesięcy
Co to oznacza dla polskiego producenta owoców i warzyw?
Nature Fresh Farms, Netto, Amplus, Conagra to różne firmy i różne skale działania, ale jeden wspólny mianownik. Wszystkie postanowiły, że przestają robić to, co zawsze i zainwestowały w robotyzację, która zmieniła wyniki.
Co łączy te firmy z każdym polskim producentem? Podobne wyzwania z pracownikami sezonowymi, podobna presja sieci handlowych na terminy i jakość, podobna konieczność ograniczania strat i marnotrawstwa.
5 pytań, które warto zadać sobie dziś
Niezależnie od wielkości firmy, poniższe obszary wymagają odpowiedzi – im szybciej, tym lepiej.
- Czy Twój proces oceny jakości jest obiektywny, skalowalny i generuje dane w czasie rzeczywistym?
- Jak planujesz radzić sobie z rosnącymi kosztami pracy i malejącą dostępnością pracowników w kolejnych sezonach?
- Ile czasu, błędów i rotacji pracowników kosztuje Cię ciężka paletyzacja i kompletacja zamówień?
- Czy mróz, wilgoć lub nieregularne opakowania blokują automatyzację – czy może tylko tak myślisz?
- Czy wiesz dlaczego Twoja linia produkcyjna się zatrzymuje i ile Cię to kosztuje?
Częste pytania i odpowiedzi w automatyzacji branży spożywczej
Czy automatyzacja w branży owoców i warzyw jest opłacalna dla mniejszych firm?
Kluczowe jest wybranie właściwego punktu wyjścia. Ile płacisz aktualnie za ręczne procesy i ile zaoszczędzisz wdrażając roboty przemysłowe?
Od czego zacząć robotyzację zakładu produkcji lub dystrybucji owoców i warzyw?
Najlepiej od jednego konkretnego pytania: co generuje u nas największe straty i koszty? Jaki to proces? Odpowiedź wskazuje obszar do pilotażu. W przypadku Amplus był to proces ręcznego przekładania ciężkich kartonów.
Czy roboty mogą obsługiwać delikatne owoce i warzywa w otwartych kartonach bez uszkodzeń?
Tak, ale wymaga to dedykowanego chwytaka zaprojektowanego pod konkretny produkt. Proster rozwiązał ten problem dla Amplus, projektując chwytak z ruchomymi bandami bocznymi sterowanymi serwonapędem, które dopasowują siłę docisku do każdej referencji kartonu i precyzyjnie obsługują ząbki pozycjonujące. Chwytak nie miał bezpośredniego styku z produktem, ale miał z kartonem. Dematic z kolei opracowało podobne rozwiązanie dla delikatnych owoców w centrum Netto w Danii.
Jak automatyzacja wpływa na zatrudnienie w zakładach produkcji owoców i warzyw?
Automatyzacja zwykle redukuje zatrudnienie przy najtrudniejszych, najbardziej powtarzalnych i fizycznie obciążających stanowiskach – takich jak ręczne przekładanie ciężkich kartonów czy paletyzacja w chłodni. Jednocześnie eliminuje urazy przeciążeniowe i tworzy zapotrzebowanie na operatorów systemów i techników utrzymania ruchu. Eliminuje też problemy z rotacją na innych stanowiskach, gdyż możesz przenieść pracowników do innych procesów produkcji.
