Dlaczego musisz rozwinąć kompetencje pracowników przed wdrożeniem automatyzacji produkcji?

Zakup robotów przemysłowych czy maszyn pakujących jest dla produkcji dużym krokiem na przód. Jednak tylko wtedy, gdy produkcja jest do tego przygotowana. Mam na myśli tak przygotowanie procesów, jak i ludzi. Po pierwsze powinieneś nastawić pracowników na zmianę sposobu pracy, co jak dobrze wiesz nie jest proste, bo każda zmiana wiąże się z oporem. Po drugie musisz zadbać o odpowiednie szkolenia z maszyn i nowych procesów, które zapewnią wysoką efektywność pracy w nowym środowisku. W artykule skupię się na tej drugiej sprawie, a więc jakie kompetencje muszą posiadać pracownicy po wdrożeniu automatyzacji produkcji?

Czy automatyzacja produkcji zwalnia pracowników?

Według raportu HumanImpact, 56% dyrektorów technicznych widzi, że pracownicy obawiają się utraty pracy w związku z wdrożeniem robotów przemysłowych w produkcji. Strach przed zwolnieniem jest czymś naturalnym w takiej sytuacji, jednak nie jest równoznaczny ze zwolnieniem.

Wiele zależy od pracownika. Pracownik, który wykazuje chęć rozwoju swoich kompetencji bardzo wiele zyska na robotyzacji zakładu. 66% dyrektorów technicznych uważa bowiem, że szkolenia są kluczowe w procesie przygotowania pracowników do zmiany. Na rynku jest widoczne także większe zapotrzebowania na role takie, jak automatyk, robotyk czy technik utrzymania ruchu.

A co z osobami, które nie mają wykształcenia technicznego, które byłoby solidnym startem do szkoleń z obsługi zaawansowanych maszyn? Tutaj sprawa jest bardziej skomplikowana. Z zasady roboty i maszyny automatyczne przyspieszają procesy produkcyjne, co powoduje większe zapotrzebowanie na pracowników, którzy kompletują zamówienia, obsługują magazyn, czy sprawdzą jakość pracy wykonanej przez roboty. Firma produkcyjna może też mieć w planie zwiększenie mocy przerobowych w innych procesach i tam przenieść pracowników.

O tym, dlaczego bardzo ważne jest, aby firma zakomunikowała ludziom swoje plany przeczytasz w artykule o komunikacji wewnętrznej przy wdrożeniu automatyzacji produkcji.

Komunikacja wewnętrzna przy wdrażaniu Automatyzacji Produkcji

Jakie nowe umiejętności powinni posiadać pracownicy po wdrożeniu automatyzacji produkcji?

W krótkiej perspektywie potrzebne będą osoby, które po pierwsze obsłużą nowe maszyny, a po drugie utrzymają ich działanie w przypadku awarii i będą dbały o ich poprawny stan.

W każdym zakładzie wygląda to nieco inaczej, jednak najczęściej, aby zapewnić ciągłe działanie procesów powinieneś zapewnić umiejętności twarde (niekoniecznie znane tylko jednej osobie) takie, jak:

• sprawna obsługa interfejsu panelu HMI
• podstawy elektryki, pneumatyki, automatyki i robotyki
• znajomość działania czujników, napędów, siłowników
• znajomość sterowników PLC czy protokołów komunikacyjnych w przemyśle
• znajomość metodologii zarządzania procesami w danym zakładzie
• znajomość programów CAD i praca z dokumentacją techniczną
• znajomość systemu MES, SAP, CMMS, itp.
• znajomość metodyki szybkiego określania przyczyn awarii
• planowanie i realizacja przeglądów maszyn

W jaki sposób przygotować pracowników do obsługi maszyn automatycznych?

Zwróć na to uwagę na długo przed wdrożeniem zmian. Nowe maszyny implementuje się co najmniej kilka miesięcy (projektowanie pod konkretne procesy, produkcja, testy, montaż, uruchomienie – to wszystko tyle trwa) i już od startu projektu musisz zaplanować, kto zapewni wszystkie potrzebne umiejętności. Potrzebne, aby produkcja działała nie na pełnych obrotach, ale w ogóle działała.

Wiesz już, że powinieneś zacząć bardzo wcześnie. A teraz pytanie czy rekrutować nowych specjalistów czy rozwijać umiejętności obecnych pracowników? Oczywiście nie da się udzielić jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ Twój zakład ma swoje mocne i słabe strony, o których niewiele wiem.

W pierwszym kroku ustal, jakie kompetencje mają Twoi ludzie. Jeżeli ktoś posiada wykształcenie techniczne to jest szansa, że przekwalifikujesz go do specjalisty automatyki, który zapewni utrzymanie ruchu linii. Bez wiedzy technicznej będzie to prawdopodobnie niemożliwe. Co więcej, takie osoby mogą następnie szkolić kolejnych, więc są one ogromną wartością dla firmy w momencie takiej zmiany, jaką jest wdrożenie automatyzacji produkcji.

Szkolenia możesz finansować z Krajowego Funduszu Szkoleniowego, gdzie jednym z priorytetów na 2026 rok jest „Wsparcie kształcenia ustawicznego w związku z zastosowaniem w firmach nowych procesów, technologii i narzędzi pracy, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności cyfrowych, AI oraz tzw. umiejętności zielonych, zwłaszcza gdy powyższe czynniki stanowią zagrożenie utratą pracy.”.

Jeżeli brakuje kompetencji i zdecydujesz się na rekrutację zewnętrzną to rób to aktywnie, a nie tylko wystawiając ogłoszenie na lokalnym portalu – co z resztą już dawno przestało być wystarczające. Szczególnie w mniejszych ośrodkach – jak doskonale wiesz – będziesz miał trudności ze znalezieniem specjalistów. Nie będę się mądrzył, gdzie najlepiej szukać kandydatów – Twój dział HR wie to znacznie lepiej. Wiem natomiast, że możesz zadbać o to w dłuższej perspektywie, biorąc udział w targach pracy na uczelniach wyższych z konkretną ofertą programów stażowych i praktyk.

Szkolenia i umowy serwisowe od dostawców maszyn

Dobry dostawca powinien przeszkolić Twoich operatorów i techników w ramach kontraktu – to pomijany, a bardzo wartościowy element zakupu linii. Przy każdym nowym wdrożeniu negocjuj szkolenia oraz serwis jako część umowy. Dostawca może też doradzić, jakie konkretne umiejętności przydadzą się w obsłudze jego maszyn.

Wpływ rotacji na kompetencje

Zakłady produkcyjne borykają się z dużą rotacją i muszą aktywnie „walczyć” o utrzymanie pracownika. Koszty rotacji są bardzo wysokie, o czym przeczytasz w artykule o rotacji pracowników w produkcji.

Rotacja pracowników w produkcji. Czy Robotyzacja jest rozwiązaniem?

Jak więc ograniczyć wpływ rotacji na zachowanie efektywności produkcji?

1. Wprowadź obowiązek tworzenia krótkich instrukcji stanowiskowych i kart awarii przez techników. Wiedza przestaje być „w głowie jednej osoby”. Narzędzie: prosty Excel, Word lub nawet segregator na hali.
2. Każda kluczowa umiejętność techniczna powinna być opanowana przez minimum 2 osoby. Matryca kompetencji pomaga to monitorować.
3. Dla pracowników, w których inwestujesz duże szkolenia (np. kursy PLC, Green Belt), stosuj umowy lojalnościowe w zamian za finansowanie dokształcenia.

Samo ograniczenie rotacji jest szerokim zagadnieniem i istnieje wiele sposobów, aby o nią dbać.

📋 Twój plan działania na start jako kierownik

Zamiast robić wszystko naraz, skup się na sekwencji:

W pierwszym kroku zrób audyt kompetencji wśród pracowników i stwórz matrycę. Zidentyfikuj (mniejszych lub większych) specjalistów technicznych i porozmawiaj z nimi indywidualnie o ścieżce rozwoju.

W drugim kroku złóż wniosek o dofinansowanie KFS, wybierz pierwsze szkolenia dla specjalistów i skontaktuj się z dostawcą maszyn w sprawie szkoleń technicznych.

W trzecim kroku uruchom pierwsze szkolenia, zaangażuj przeszkolonych pracowników jako wewnętrznych trenerów i zacznij budować dokumentację wiedzy na hali.

Wdrożenie automatyzacji produkcji to złożone wyzwanie dla zakładów produkcyjnych, które wymaga dużego doświadczenia. Jeżeli chcesz, abyśmy pomogli Ci kompleksowo w tym przedsięwzięciu to skontaktuj się z nami w poniższym formularzu 🙂